Konserwanty i dodatki do żywności

Konserwanty i dodatki do żywności

Dla wszystkich, którym nie jest obojętne co jedzą…

 

 

Konserwanty, czyli trucizny w naszym życiu.

Inhibitor (łac. inhibeo – zatrzymuję) to związek chemiczny powodujący zahamowanie bądź spowolnienie reakcji chemicznej. Nas interesują inhibitory w przemyśle spożywczym, czyli konserwanty.

Konserwant inaczej środek konserwujący – związek chemiczny (lub mieszanina związków chemicznych), które powodują przedłużenie przydatności do spożycia lub trwałości produktów spożywczych i przemysłowych. Najczęściej konserwanty dodawane są do żywności (np. benzoesan sodu, kwas askorbinowy – zwany potocznie witaminą C). Konserwujące działanie ma także proces moczenia mięsa w solance (wodnym roztworze chlorku sodu) i wędzenia.

 

Konserwanty dzielą się na:

  • przeciwutleniacze: (witamina C),
  • antybiotyki.

Wszystkie substancje dodawane do produktów spożywczych oznaczane są przez odpowiedni symbol „E”. Konserwanty i regulatory kwasowości mają zakres numerów E200-E299.
Konserwowanie żywności nie jest wymysłem współczesności. Nasi przodkowie konserwowali mięso i ryby przy pomocy soli. Z czasem funkcje te przejęli wyspecjalizowani producenci, a i w wielu domach także obecnie robi się przetwory na zimę. Te słodkie utrwala się cukrem, a pikantne – solą lub octem. Wytwórcy żywności stosujący „naturalną konserwację” bardzo ten proces udoskonalili. Według współczesnej wiedzy o żywieniu, produkty wędzone mogą sprzyjać nowotworom, nadmiar soli grozi nadciśnieniem, cukru – otyłością, a ocet – kłopotami trawiennymi. Wniosek? Rzecz nie tylko w metodzie konserwowania. Ważne, jak często i ile zakonserwowanych produktów się zjada, a także ile konserwantów – w tym tych naturalnych – dodano do przetworów.
Do utrwalenia żywności można używać także substancji syntetycznych. Istnieje już około 2000 różnych dodatków, które mogą trafiać do produktów żywnościowych. Są to konserwanty, barwniki, antyutleniacze i emulgatory, czyli zmiękczacze. Niestety, nie istnieją oficjalnie wytyczone granice ilości chemicznych dodatków w poszczególnych wyrobach. Według badań z lat 80. ubiegłego wieku, w niektórych krajach Europy Zachodniej do żywności trafiało tyle dodatków, że statystyczny konsument zjadał rocznie od 5 do 7 kg syntetyków! Oczywiście będąc nieświadomy tego.
Dodatki E można podzielić na trzy grupy:

  • zabronione – bardzo szkodliwe np. E103 zakazany – barwnik i konserwant do farb, a nie środków spożywczych,
  • dopuszczone – np. E104 – pospolity żółty barwnik do napojów,
  • spożywcze – o niskiej szkodliwości dla zdrowia.

Mogące mieć wpływ rakotwórczy:

  • E249 azotan(III) potasu
  • E250 azotan(III) sodu
  • E251 azotan(V) sodu
Barwniki
  • E 100 nieszkodliwy (kurkumina, kurkuma z kłączy roślin tropikalnych; żółty, stosowany m.in. w przyprawach, koncentratach).) Naturalny, roślinny, żółty barwnik z rozłogów rośliny Curcuma longa.
  • E 101 nieszkodliwy (ryboflawina, laktoflawina, witamina B2) żółto-pomarańczowy, naturalny lub syntetyczny; stosowany m.in. w przyprawach).Występuje w przyrodzie.
  • E 101a – ester fosforanowy ryboflawiny; nieszkodliwy
  • E 102 Odradza się spożywanie, syntetyczny; stosowany m.in. w napojach w proszku, esencjach owocowych, miodzie sztucznym. Może wywoływać alergie. Zagrożone są zwłaszcza osoby, które reagują alergicznie na aspirynę (kwas acetylsalicylowy) i astmatycy.
  • E 103 zabroniony
  • E 104 podejrzany, dodatek do wyrobów cukierniczych,syntetyczny, zielonkawo-żółty barwnik. Może wywoływać alergie. W testach na szczurach po podaniu czystej chinoliny obserwowano powstawanie nowotworów wątroby. Uwaga alergicy.
  • E 105 zabroniony
  • E 110 niebezpieczny,żółć pomarańczowa ;(dodatek do marmolady, żeli, gum do żucia, powłok tabletek).Może wywoływać alergie. W testach na zwierzętach przy podaniu dużych dawek stwierdzono powstawanie nowotworów nerek.
  • E 111 zabroniony
  • E 120 Naturalny, zwierzęcy barwnik czerwony. Pozyskiwany z wysuszonych owadów Dactylopius coccus cacti. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 121 zabroniony
  • E 122 czerwony barwnik azowy, syntetyczny;(stosowany w dżemach i marmoladach wiśniowych, budyniach, lodach, polewach). Może wywoływać alergie. Uwaga alergicy.
  • E 123 Syntetyczny, czerwony barwnik azowy. Dozwolony do stosowania tylko do dobarwiania win, alkoholi i ikry. W testach na zwierzętach stwierdzono jego wpływ na odkładanie się wapnia w nerkach. Odradza się spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 124 Syntetyczny, czerwony barwnik azowy.(dodatek do wędzonych ryb, cukierków pudrowych). Uwaga alergicy.
  • E 125 zabroniony
  • E 126 zabroniony
  • E 127 Syntetyczny, czerwony barwnik. Dozwolony do stosowania tylko do wiśni koktajlowych lub kandyzowanych, sałatek owocowych z dodatkiem wiśni. Osoby z problemami tarczycy powinny unikać artykułów spożywczych barwionych tą substancją.
  • E 128 – czerwień 2G
  • E 129 – czerwień allura; czerwony
  • E 130 zabroniony
  • E 131 Syntetyczny, niebieski barwnik. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 132 Uważany za nieszkodliwy.Przy jednoczesnym podawaniu zwierzętom dużych dawek indygotyny i azotynu sodowego stwierdzono uszkodzenia materiału genetycznego. Połączenie takie może wystąpić w diecie np. szynka lub kiełbasa i barwione słodycze lub likiery.
  • E 133 – błękit brylantowy FCF; zielono-niebieski; odkłada się w nerkach i naczyniach limfatycznych
  • E 140 Naturalne, roślinne barwniki zielone, pozyskiwane z materiału roślinnego (lucerna, szpinak, wyciąg z pokrzywy itp.) Uważane za nieszkodliwe.
  • E 141 związek chlorofilowy- kompleks miedziowy chlorofilu – zielony, roślinny modyfikowany; dodatek do groszku konserwowego.Uwazany za nieszkodliwy.
  • E 142 Syntetyczny, zielony barwnik. Dotychczas opublikowano niewiele wyników badań. Niemożliwe jest obecnie wydanie wiążącej opinii
  • E 150 Naturalny, roślinny barwnik koloru brązowego. Otrzymywany przez podgrzewanie cukru bez dodatku kwasów lub zasad. Silnie barwiący, lekko słodzący. Uważany za nieszkodliwy
  • E 150a – karmel; brązowo-czarny; nieszkodliwy
  • E 150b – karmel siarczynowy; brązowy
  • E 150c – karmel amoniakalny; brązowy
  • E 150d – karmel amoniakalno-siarczynowy; brązowy
  • E 151 Syntetyczny, czarny barwnik azowy. (podbarwianie nieszlachetnych rodzajów kawioru) Uwaga alergicy.
  • E 152 zabroniony
  • E 153 Naturalna substancja otrzymywana przez suche zwęglanie surowca roślinnego. Dodawany m.in. do barwienia skórki niektórych rodzajów sera, w cukiernictwie. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 154 – brąz FK; odkłada się w nerkach i naczyniach limfatycznych
  • E 155 – brąz HT; odkłada się w nerkach i naczyniach limfatycznych
  • E 160 nieszkodliwy (karetonoidy)
  • E 160a – karoteny (beta – karoten, prowitamina A); żółty; nieszkodliwy
  • E 160b – annaty; pomarańczowy; reakcje alergiczne
  • E 160c – kapsantyna; pomarańczowy
  • E 160d - likopen; czerwony; nieszkodliwy
  • E 160e – beta-apo-8-karotenal; pomarańczowo-czerwony; nieszkodliwy
  • E 160f - ester etylowy kwasu beta-apo-8-karotenowego; pomarańczowo-czerwony; niedopuszczony w Polsce
  • E 161 nieszkodliwy (ksantofil, karetonoidy, niedopuszczony w Polsce)
  • E 162 nieszkodliwy (betanina, betacyjany z buraków ćwikłowych, czerwień buraczana, naturalny; dodatek do przetworów owocowych)
  • E 163 nieszkodliwy (antocyjan), występuje w winogronach i jagodach – czerwonawy, naturalny; do napoi, konserw owocowych, słodyczy.
  • E 170 nieszkodliwy (węglan wapnia, biały; środek ścierny w pastach do zębów, kalcpiryna – substancja osłonowa)
  • E 171 (Syntetyczny, mineralny biały barwnik, dwutlenek tytanu, biały dodatek do gum do żucia, drażetek, past do zębów, ) Uważany za nieszkodliwy
  • E 172 Syntetyczne, mineralne żółte, czerwone lub czarne barwniki,żadko stosowany – dodawany do sztucznych osłonek kiełbas.Uważane za nieszkodliwe
  • E 173 Syntetyczny, srebrno-szary, mineralny barwnik (stosowany do dekoracji słodyczy). Podejrzewa się, że jest jednym z czynników powodujących chorobę Alzheimera. Osoby chore na nerki mogą nie wydalać aluminium.
  • E 174 Naturalny, mineralny, srebrny barwnik i konserwant. Dozwolony wyłącznie do stosowania w polewach słody- czy, dekoracji pralinek i do likierów. Może odkładać się w tkankach. Do zatruć dochodzi już przy podaniu kilku gram. Wydziela się bardzo powoli z moczem. Odradza się częste spożywanie.
  • E 175 Naturalny, mineralny złoty barwnik. Dozwolony tylko do dekoracji cukierków i czekoladek oraz do likierów. Może prowadzić do zaburzeń w obrazie krwi. Wysoka cena powoduje, że stosuje się je w małych ilościach. Odradza się częste stosowanie.
  • E 180 Syntetyczny, czerwony barwnik azowy. Stosowany do barwienia przeznaczonych do spożycia skórek serów. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
Konserwanty
  • E 200 nieszkodliwy (kwas sorbowy, syntetyczny, dodawany do serów, margaryn)
  • E 201 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu sodowego, sorbinian sodu – syntetyczny, dodawany do serów, margaryn)
  • E 202 nieszkodliwy (sól potasowa kwasu sorbowego, sorbinian potasu – syntetyczny, dodawany do serów, margaryn)
  • E 203 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu sorbowego, sorbinian wapnia – syntetyczny, dodawany do serów, margaryn)
  • E 210 benzoesan, syntetyczny, (dodatek do napoi gazowanych, majonezów, marynat, konserw owocowych i warzwnych, sałatek)Po jego spożyciu osoby wrażliwe, chorujące na astmę, katar sienny lub alergie skórne mogą odczuwać zaostrzenie stanów chorobowych. Odradza się częste spożywanie.
  • E 211 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Sól sodowa kwasu benzoesowego. Patrz E 210. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 212 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Sól potasowa kwasu benzoesowego Patrz E 210. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 213 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Sól wapniowa kwasu benzoesowego. Patrz E 210. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 214 Syntetyczniy,pochodna kwasu benzoesowego. Stosowany przeważnie w produktach rybnych, sałatach i innych wyrobach owocowo-warzywnych. Może powodować zmiany smaku potraw. Odnotowano jego działanie jako środka odurzającego, rozszerzającego naczynia i wywołującego skurcze mięśni.Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 215 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Pochodna kwasu benzoesowego. Patrz E 214. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 216 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Pochodna kwasu benzoesowego. Patrz E 214. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 217 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Pochodna kwasu benzoesowego. Patrz E 214. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 218 – ester metylowy kwasu p-hydroksy-benzoesowego; reakcje alergiczne.
  • E 219 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Pochodna kwasu benzoesowego. Patrz E 214. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 219 rakotwórczy (benzoesan estru metylu, p-hydroksybenzoesan metylu i pochodne, syntetyczny)
  • E 220 niszczy witaminę B 12 (bezwodnik siarki, dwutlenek siarki, syntetyczny; w sokach owocowych i koncentratach, winie, suszonych owocach).Odradza się częste spożywanie. Uwaga osoby wrażliwe i astmatycy.
  • E 221 siarczyn sodu; astma, bóle głowy, podrażnienie układu trawiennego, nudności, rozkład
  • E 222 wodorosiarczyn sodu; astma, bóle głowy, podrażnienie układu trawiennego, nudności, rozkład witaminy B1 w produktach.
  • E 223 disiarczyn sodu (pirosiarczyn sodu); astma, bóle głowy, podrażnienie układu trawiennego, nudności, rozkład witaminy B1 w produktach.
  • E 224 disiarczyn potasu, syntetyczny (zakłóca czynności jelit) Patrz E 220. Odradza się częste spożywanie. Uwaga osoby wrażliwe i astmatycy, bóle głowy, podrażnienie układu trawiennego, nudności, rozkład witaminy B1 w produktach.
  • E 226 Syntetycznie otrzymywany konserwant i przeciwutleniacz. Patrz E 220. Odradza się częste spożywanie. Uwaga osoby wrażliwe i astmatycy.
  • E 227 Syntetycznie otrzymywany konserwant i przeciwutleniacz. Patrz E 220. Odradza się częste spożywanie. Uwaga osoby wrażliwe i astmatycy.
  • E 230 Syntetyczny. Dozwolony tylko do zabezpieczenia przed rozwojem pleśni i grzybów, skórek owoców cytrusowych . Stosowany także jako pestycyd. Zakłóca czynności skóry. Uwaga alergicy, może wywołać alergię kontaktową. .
  • E 231 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Patrz E 230. Odradza się spożywania skórek owoców cytrusowych. Uwaga alergicy, może wywołać alergię kontaktową.
  • E 232 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Patrz E 230. Uwaga alergicy, może wywołać alergię kontaktową.
  • E 233 Syntetyczny. Używany do spryskiwania skórek owoców cytrusowych i bananów. Stosowany także jako pestycyd (np. w uprawie ziemniaków i owoców pestkowych) oraz jako lek (np. przeciwko pasożytom jelitowy). Brak pełnych danych. Niemożliwe jest obecnie wydanie jednoznacznej opinii.
  • E 234 – nizyna
  • E 235 – natamacyna (pimarycyna); podrażnienia nerek
  • E 236 nieszkodliwy (kwas mrówkowy, syntetyczny, dodatek do ryb wędzonych, surowych soków owocowych)
  • E 237 nieszkodliwy (mrówczan sodu, syntetyczny)
  • E 238 nieszkodliwy (mrówczan wapnia, syntetyczny)
  • E 239 Syntetyczny konserwant. Czasami stosowany do utrwalania serów Provolone. Śladowa jego ilości, tj. 25 mg na 1 kg sera, są dopuszczalna. Używany także jako środek do dezynfekcji skóry i dróg moczowych oraz jako środek konserwujący do kosmetyków. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 242 – ester dimetylowy kwasu pirowęglowego; podejrzany
  • E 249 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Patrz E 250. Odradza się częste spożywanie. szkodzi przy nadciśnieniu (azotyn potasu, syntetyczny, dodatek do wędlin)
  • E 250 szkodzi przy nadciśnieniu (azotyn sodu, syntetyczny, dodatek do wędlin(wchodzi w reakcje z cząsteczkami białka w wyniku czego mogą wytwarzać się rakotwórcze nitrozoaminy). Odradza się częste spożywanie.
  • E 251 szkodzi przy nadciśnieniu (azotan sodu, syntetyczny, dodatek do wędlin, serów podpuszczkowych i topionych)Syntetycznie produkowany konserwant. Patrz E 250. Odradza się częste spożywanie.
  • E 252 szkodzi przy nadciśnieniu (azotan potasu, syntetyczny, dodatek do wędlin, serów podpuszczkowych i topionych)) Patrz E 250. Odradza się częste spożywanie.
  • E 260 nieszkodliwy (kwas octowy, syntetyczny lub fermentacyjny, dodatek do marynat: śledzi, grzybów, sałatek)
  • E 261 nieszkodliwy (octan potasu, syntetyczny, dodatek do marynat: śledzi, grzybów, sałatek)
  • E 262 nieszkodliwy (dwuoctan sodu, datek do marynat: śledzi, grzybów, sałatek)
  • E 263 nieszkodliwy (octan wapnia, dodatek do marynat: śledzi, grzybów, sałatek)
  • E 270 nieszkodliwy (kwas mlekowy.U noworodków może prowadzić do zaburzeń w przemianie materii, jeśli układ trawienny nie jest wystarczająco rozwinięty. Dotyczy to jednak tylko formy D(-) oraz DL kwasu mlekowego. W żywności dla niemowląt stosuje się tylko formę L(+).
  • E 280 Syntetycznie produkowany konserwant. Może zmieniać zapach i smak potraw. Dopuszczony do stosowania w paczkowanym, krojonym chlebie i opakowanych drobnych wyrobach cukierniczych – ciasta i herbatniki. Występuje naturalnie w niektórych gatunkach sera. Dopuszczony do użytku w krajach Unii Europejskiej. Odradza się częste spożywanie.
  • E 281 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Sól sodowa kwasu propionowego. Patrz E 280. Odradza się częste spożywanie.
  • E 282 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Sól wapniowa kwasu propionowego. Patrz E 280. Odradza się częste spożywanie.
  • E 283 Syntetycznie otrzymywany konserwant. Sól potasowa kwasu propionowego. Patrz E 280. Odradza się częste spożywanie.
  • E 284 – kwas borny; podrażnienie nerek
  • E 285 – boraks; podrażnienie nerek
  • E 290 – dwutlenek węgla
  • E 296 – kwas jabłkowy
  • E 297 – kwas fumarowy
Antyutleniacze
  • E 300 Syntetycznie wytwarzana substancja o aktywności witaminy C. Ze względów technologicznych coraz częściej stosowany w przemyśle spożywczym. Przy ciągłym przedawkowywaniu (kilka gram dziennie) może przyczyniać się do powstawania kamieni moczowych w nerkach i pęcherzu. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 301 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Sól sodowa kwasu askorbinowego. Patrz E 300. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 302 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Sól wapniowa kwasu askorbinowego. Patrz E 300. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 304 Syntetycznie otrzymywane przeciwutleniacze. Pochodne kwasu askorbinowego. Patrz E 300. Uważane za nieszkodliwe.
  • E 306 Naturalny, otrzymywany z olejów roślinnych, przeciwutleniacz. Tylko w przypadku nadmiernego spożycia preparatów zawierających witaminę E istnieje niebezpieczeństwo przedawkowania, co może niekorzystnie oddziaływać na stan zdrowia. Uważane za nieszkodliwe.
  • E 307 Syntetycznie produkowana witamina E. Przeciwutleniacz i substancja wzbogacająca. Patrz E 306. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 308 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Patrz E 306. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 309 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Patrz E 306. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 310 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Istnieje podejrzenie, że substancja ta utrudnia wchłanianie żelazo. Wszystkie galusany podejrzewane są o możliwość wywoływania alergii. Uważany za nieszkodliwy. Uwaga alergicy.
  • E 311 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Patrz E 310. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 312 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Patrz E310. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 315 – kwas izoaskorbinowy
  • E 320 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. W dużych dawkach powoduje zaburzenia pracy wątroby i powstawanie wrzodów dwunastnicy. Przy przyjmowaniu dużych dawek możliwe jest odkładanie się w organizmie. BHA podejrzewany jest o możliwość wywoływania alergii. Odradza się częste spożywanie.
  • E 321 Syntetycznie produkowany przeciwutleniacz. Patrz E 320. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 322 Naturalny, roślinny emulgator i przeciwutleniacz pozyskiwany z olejów: sojowego, słonecznikowego lub rzepakowego. Występuje w żywych komórkach. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 325 nieszkodliwy (sól sodowa kwasu mlekowego)U noworodków może prowadzić do zaburzeń przemiany materii, jeśli system trawienny nie został jeszcze dostatecznie wykształcony. Dotyczy to tylko formy D(-) kwasu mlekowego. W żywności dla niemowląt występuje nieszkodliwa postać (pochodna kwasu L(+) mlekowego).
  • E 327 Syntetyczny regulator kwasowości. Związek wapnia i kwasu mlekowego. Patrz E 270. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 327 nieszkodliwy (sól wapniowa kwasu mlekowego)
  • E 330 Otrzymywany na drodze fermentacji pleśniowej (Aspergillus niger). Substancja występująca w przemianie materii człowieka. Tylko w bardzo dużych dawkach, które nie są stosowane w żywności, może powodować zaburzenia w przyswajaniu wapnia. Uważany za nieszkodliwą.
  • E 331 Syntetyczne regulatory kwasowości i stabilizatory. Sole sodowe kwasu cytrynowego. Patrz E 330. Uważane za nieszkodliwe.
  • E 332 Syntetyczne regulatory kwasowości i stabilizatory. Sole potasowe kwasu cytrynowego. Patrz E 330. Uważane za nieszkodliwe.
  • E 333 Syntetyczne regulatory kwasowości i stabilizatory. Sole wapniowe kwasu cytrynowego. Patrz E 330. Uważane za nieszkodliwe. ,
  • E 334 – kwas winowy; nieszkodliwy
  • E 335 Naturalne, roślinne regulatory kwasowości i przeciwutleniacze. Sole sodowe kwasu winowego. W dużych dawkach działają przeczyszczająco. Uważane za nieszkodliwe.
  • E 336 Naturalne, roślinne regulatory kwasowości i przeciwutleniacze. Sole potasowe kwasu winowego. Znane także jako kamień winny. Działają przeczyszczająco. Uważane za nieszkodliwe.
  • E 337 Naturalny, roślinny regulator kwasowości i przeciwutleniacz. Sól sodowo-potasowa kwasu winowego. Działa przeczyszczająco. Patrz E 334. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 338 Przeciwutleniacz i regulator kwasowości. W dużej dawce może upośledzać wchłanianie wapnia, magnezu i żelaza. Duże spożycie fosforu może prowadzić do osłabienia kości i odkładania się wapnia. Odradza się częste spożywanie.
  • E 339 zakłóca trawienie (sól sodowa kwasu ortofosforowego)
  • E 340 Naturalne przeciwutleniacze, emulgatory i regulatory kwasowości. Sole potasowe kwasu ortofosforowego. Patrz E 339. Odradza się częste spożywanie.
  • E 341 zakłóca trawienie (sól wapniowa kwasu ortofosforowego)
  • E 350 – jabłczan sodu
  • E 351 – jabłczan potasu
  • E 352 – jabłczan wapnia
  • E 353 – kwas metawinowy
  • E 354 – winian wapnia
  • E 355 – kwas adypinowy; podejrzany
  • E 356 – adypinian sodu
  • E 357 – adypinian potasu
  • E 363 – kwas bursztynowy
  • E 380 – cytrynian amonu
  • E 385 – wersenian wapniowo-sodowy
Emulgatory
  • E 400 Naturalna, roślinna substancja zagęszczająca, żelująca i do powlekania otrzymywana z glonów morskich. Może upośledzać wchłanianie substancji mineralnych, np. wapnia, żelaza, manganu i cynku. W przypadku regularnego spożycia może dojść do obniżenia poziomu składników mineralnych w organizmie. Odradza się częste spożywanie
  • E 401 Naturalny, roślinny środek zagęszczający, do powlekania i substancja żelująca. Sól sodowa kwasu alginowego. Patrz E 400. Odradza się częste spożywanie.
  • E 402 Naturalny, roślinny środek zagęszczający, do powlekania i substancja żelująca. Sól potasowa kwasu algi- nowego. Patrz E 400. Odradza się częste spożywanie.
  • E 403 Naturalny, roślinny środek zagęszczający, do powlekania i substancja żelująca. Sól potasowa kwasu algi- nowego. Patrz E 400. Odradza się częste spożywanie.
  • E 404 Naturalny, roślinny środek zagęszczający, stabilizator i substancja żelująca. Sól wapniowa kwasu alginowego. Patrz E 400. Odradza się częste spożywanie.
  • E 405 Naturalny, roślinny środek zagęszczający, emulgator i stabilizator piany. Pochodna kwasu alginowego. Może przekształcać się w glikol propylenowy, wtedy działa jak alergen. Patrz E 400. Odradza się częste spożywanie. Uwaga alergicy.
  • E 406 – agar; nieszkodliwy
  • E 407 Naturalny, roślinny środek żelujący i zagęszczający z czerwonych glonów morskich. W bardzo małym stopniu wchłaniany w przewodzie pokarmowym. W dużych dawkach może ograniczać przyswojenie składników mineralnych (np. potasu) i działać przeczyszczająco. Odradza się częste spożywanie.
  • E 410 – karob (mączka chleba świętojańskiego); nieszkodliwy
  • E 412 – guma guar; wzdęcia i kurcze żołądka
  • E 413 – tragakanta; wypryski skórne
  • E 414 – guma arabska; alergie
  • E 415 – guma ksantanowa; nieszkodliwy
  • E 416 – guma karaya
  • E 417 – guma taro
  • E 418 – guma gellan
  • E 420 – sorbitol; wzdęcia, biegunka, bóle brzucha
  • E 421 – mannitol
  • E 422 – glicerol (gliceryna)
  • E 432 – E 436 – polioksyetylenosorbitany (polisorbitany); nieszkodliwy
  • E 339. Odradza się częste spożywanie.
  • E 440a – pektyna; nieszkodliwy
  • E 440b – pektyna amidowana; nie rozkłada się w organizmie
  • E 441 – żelatyna
  • E 442 – fosforan amonu; nieszkodliwy
  • E 444 – izobutylooctan sacharozy; podejrzany
  • E 445 – ester glicerynowy żywicy; nieszkodliwy
  • E 450 Syntetyczne emulgatory, stabilizatory i regulatory kasowości. Spożywane w dużych ilościach mogą pogarszać wchłanianie wapnia, magnezu i żelaza oraz powodować osteoporozę i odkładanie się wapnia. Patrz
  • E 451 – trifosforany sodu i potasu; zaburzenia w gospodarce wapniowej
  • E 452 – polifosforany; zaburzenia w gospodarce wapniowej
  • E 460 – celuloza sproszkowana i mikrokrystaliczna; nie budzi zastrzeżeń
  • E 461 Naturalny środek zagęszczający i stabilizator. Przy dawkach powyżej 6 g możliwe jest działanie przeczyszczające. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 462 zakłóca trawienie (związki celulozy)
  • E 463 Naturalny środek zagęszczający i stabilizator. Przy dawkach powyżej 6 g możliwe jest działanie przeczyszczające. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 464 – hydroksypropylometyloceluloza; nieszkodliwy
  • E 465 Naturalny środek zagęszczający i stabilizator. Uważany za nieszkodliwy.
  • E 466 Naturalny środek zagęszczający i stabilizator. Przy dawkach powyżej 5 g możliwe jest działanie przeczyszczające. Uwaga alergicy.
  • E 470a – sole potasowe, sodowe i wapniowe kwasów tłuszczowych
  • E 470b – sole magnezowe kwasów tłuszczowych
  • E 471 – mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych; nieszkodliwy
  • E 472a – mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem octowym; nieszkodliwy
  • E 472b – mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem mlekowym; nieszkodliwy
  • E 472c – mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem cytrynowym; nieszkodliwy
  • E 472d – mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem winowym; nieszkodliwy
  • E472e – mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane kwasem mono- i diacetylowinowym, nieszkodliwy
  • E 472f – mono- i diglicerydy kwasów tłuszczowych estryfikowane mieszaniną kwasu octowego i winowego
  • E 473 – estry kwasów tłuszczowych i sacharozy
  • E 474 – cukroglicerydy (gliceryna poddana estryfikacji z kwasem tłuszczowym i cukrem); nieszkodliwy
  • E 475 – estry kwasów tłuszczowych i poliglicerolu; nieszkodliwy
  • E 476 – polirycynolan poliglicerolu
  • E 477 – estry kwasów tłuszczowych i glikolu propylenowego
  • E 477 Syntetyczne emulgatory. Brak wystarczających danych. Niemożliwe jest obecnie wydanie wiążącej opinii.
  • E 479b – termicznie utleniony olej sojowy z mono- i diglicerydami kwasów tłuszczowych
Inne
  • E 500 – węglan sodu (soda), wodorowęglan sodu; nieszkodliwy
  • E 501 – węglan potasu; nieszkodliwy;
  • E 503 – węglan amonu; nieszkodliwy;
  • E 504 – węglan magnezu; nieszkodliwy;
  • E 507 – kwas solny;
  • E 508 – chlorek potasu; działanie przeczyszczające;
  • E 509 – chlorek wapnia;
  • E 511 – chlorek magnezu;
  • E 512 – dichlorek cyny; podrażnienie żołądka;
  • E 513 – kwas siarkowy;
  • E 514 – siarczan sodu; działanie przeczyszczające;
  • E 515 – siarczan potasu; działanie przeczyszczające;
  • E 516 – siarczan wapnia; działanie przeczyszczające;
  • E 517 – siarczan amonu; działanie przeczyszczające;
  • E 520 – siarczan glinu;
  • E 521 – siarczan glinowo-sodowy;
  • E 522 – siarczan glinowo-potasowy;
  • E 523 – siarczan glinowo-amonowy;
  • E 524 – wodorotlenek sodu;
  • E 525 – wodorotlenek potasu;
  • E 526 – wodorotlenek wapnia;
  • E 527 – wodorotlenek amonu;
  • E 528 – wodorotlenek magnezu;
  • E 529 – tlenek wapnia; nieszkodliwy;
  • E 530 – tlenek magnezu; nieszkodliwy;
  • E 535 – żelazocyjanek sodu; w postaci czystej jest trujący;
  • E 536 – żelazocyjanek potasu; w postaci czystej jest trujący;
  • E 538 – żelazocyjanek wapnia; w postaci czystej jest trujący;
  • E 541 – wodorofoforan glinowo-sodowy;
  • E 551 – dwutlenek krzemu; nieszkodliwy;
  • E 552 – krzemian wapnia; nieszkodliwy;
  • E 553a – krzemian magnezu; nieszkodliwy;
  • E 553b – talk;
  • E 554 – glinokrzemian sodu; nieszkodliwy;
  • E 555 – glinokrzemian potasu;
  • E 556 – glinokrzemian wapnia;
  • E 558 – bentonit;
  • E 559 – krzemian glinu (kaolin);
  • E 570 – kwasy tłuszczowe; nieszkodliwy;
  • E 574 – kwas glukonowy; nieszkodliwy;
  • E 575 – lakton kwasu glukonowego;
  • E 576 – glukonian sodu;
  • E 577 – glukonian potasu;
  • E 578 – glukonian wapnia;
  • E 579 – glukonian żelaza;
  • E 585 – mleczan żelaza; zaburzenia w przewodzie pokarmowym;
  • E 620 – kwas glutaminowy; syndrom „restauracji chińskiej” (bóle głowy, ucisk w skroniach, sztywność karku); s stosowanie w żywności dla dzieci i niemowląt zakazane;
  • E 621 – glutaminian sodu; syndrom „restauracji chińskiej” (bóle głowy, ucisk w skroniach, sztywność karku); stosowanie w żywności dla dzieci i niemowląt zakazane;
  • E 622 – glutaminian potasu; syndrom „restauracji chińskiej” (bóle głowy, ucisk w skroniach, sztywność karku); stosowanie w żywności dla dzieci i niemowląt zakazane;
  • E 623 – glutaminian wapnia; syndrom „restauracji chińskiej” (bóle głowy, ucisk w skroniach, sztywność karku); stosowanie w żywności dla dzieci i niemowląt zakazane;
  • E 624 – glutaminian amonu; syndrom „restauracji chińskiej” (bóle głowy, ucisk w skroniach, sztywność karku); stosowanie w żywności dla dzieci i niemowląt zakazane;
  • E 625 – glutaminian magnezu; syndrom „restauracji chińskiej” (bóle głowy, ucisk w skroniach, sztywność karku); stosowanie w żywności dla dzieci i niemowląt zakazane;
  • E 626 – kwas guanylowy; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 627 – guanylan sodu; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 628 – guanylan potasu; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 630 – kwas inozynowy; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 631 – inozynian sodu; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 632 – inozynian potasu; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 633 – inozynian wapnia; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 634 – rybonukleotydy wapnia; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 635 – rybonukleotydy sodu; zmienia się w kwas moczowy;
  • E 640 – glicyna;
  • E 900 – dimetylopolisiloksan;
  • E 901 – wosk pszczeli; nieszkodliwy;
  • E 902 – wosk kandelilla; nieszkodliwy;
  • E 903 – wosk karnauba; nieszkodliwy;
  • E 904 – szelak; nieszkodliwy;
  • E 912 – ester kwasu montanowego;
  • E 914 – wosk polietylenowy utleniony;
  • E 938 – karbamid; nieszkodliwy;
  • E 939 – argon; nieszkodliwy;
  • E 940 – hel; nieszkodliwy;
  • E 941 – azot; nieszkodliwy;
  • E 942 – tlenek azotu; nieszkodliwy;
  • E 948 – tlen; nieszkodliwy;
  • E 950 – acesulfam K (acetosulfam);
  • E 951 – aspartam
  • E 952 – cyklaminiany; podejrzany;
  • E 953 – izomaltina;
  • E 954 – sacharyna; podejrzany;
  • E 957 – taumatyna; nieszkodliwy;
  • E 959 – neohesperdyna; nieszkodliwy;
  • E 965 – maltitol; działanie przeczyszczające;
  • E 966 – laktitol; działanie przeczyszczające;
  • E 967 – ksylitol; działanie przeczyszczające;
  • E 999 – ekstrakt kwilai (mydłoka);
  • E 1105 – lizozym; podejrzany;
  • E 1200 – polidekstroza;
  • E 1201 – poliwinylopirolidyna;
  • E 1202 – poliwinylopolipirolidyna;
  • E 1404 – skrobia utleniona; podejrzany;
  • E 1410 – fosforan skrobiowy;
  • E 1412 – fosforan diskrobiowy;
  • E 1413 – fosforylowany fosforan diskrobiowy;
  • E 1414 – acetylowany fosforan dikrobiowy; nieszkodliwy;
  • E 1420 – skrobia acetylowana; nieszkodliwy;
  • E 1422 – acetylowany adypinian diskrobiowy; nieszkodliwy;
  • E 1440 – skrobia hydrokypropylowana;
  • E 1442 – hydroksypropylowy fosforan diskrobiowy;
  • E 1450 – sól sodowa oktenylobursztynianu skrobiowego;
  • E 1505 – trietylocytrynian;
  • E 1518 – triacetyna;

Napromieniowanie żywności w Polsce!

Według decyzji Ministra Zdrowia z 15 stycznia, 2003 (Dziennik Ustaw z dnia 4 marca, 2003, Dz.U.03.37.327) niektóre napromienione produkty żywnościowe są dozwolone w Polsce. Decyzja ta opiera się na ustawie z 11 maja, 2001 o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia…….

Polskie prawo uznaje napromienianie żywności za dopuszczalne w następujących celach:

  • eliminacji lub redukcji drobnoustrojów chorobotwórczych do poziomu pozwalającego na bezpieczną konsumpcję
  • zapobieganie psuciu się żywności przez eliminację bakterii, pleśni, grzybów i pasożytów powodujących jej rozkład
  • przedłużenia okresu składowania świeżych owoców i warzyw poprzez hamowanie naturalnych biologicznych procesów takich jak kiełkowanie, dojrzewanie i starzenie się.

Prawo nie wspomina jednak o tym, że ludzie naprawdę nie potrzebują żywności o sztucznie przedłużonej trwałości dzięki użyciu technologii nuklearnej. Dla zdrowia ludzkiego najlepsze jest spożywanie świeżych produktów.

Organizacje biorące udział w Światowym Tygodniu Akcji Przeciw Napromienianiu Żywności jednogłośnie zgadzają się, że nie ma uzasadnionej potrzeby, aby poddawać żywność działaniu jonizującej radiacji. Żywność powinna być sprzedawana i konsumowana, gdy jest świeża, a nie sztucznie utrwalona przy użyciu radioaktywnych izotopów. Tylko garść międzynarodowych firm chce propagacji tej kontrowersyjnej technologii dla zwiększenia swoich zysków. Napromienianie pozwala im przewozić żywność z jednego końca świata na drugi przy użyciu najtańszych środków transportu, co bardzo obniża koszy dystrybucji. Firmy te popierają budowę zakładów napromieniania żywności w krajach Trzeciego Świata, aby zarobić jeszcze więcej. Ani producenci żywności w krajach rozwijających się, ani konsumenci w innych częściach świata nie odnoszą żadnych korzyści z napromieniania produktów spożywczych.

Według powyższych regulacji, żywność poddaje się napromienianiu, jeśli istnieje uzasadniona potrzeba przeprowadzenia napromieniania:

  • napromienione środki spożywcze nie będą stanowić zagrożenia dla zdrowia ludzi, a napromienianie jest przeprowadzone we właściwych warunkach;
  • napromienianie nie zastępuje praktyk higienicznych i zdrowotnych, lub prawidłowej praktyki produkcyjnej lub rolniczej.

Brakuje wyjaśnienia, co stwarza “uzasadnioną potrzebę” radiacji żywności. Trudno uwierzyć, że radiacja może być jedyną metodą, pozwalającą zredukować lub wyeliminować niektóre choroby związane z żywnością. Prawo zezwala na napromienianie, jeśli tylko jest bezpieczne.

Czy faktycznie bezpieczne, jeśli badania wskazują, że zwierzęta karmione żywnością poddaną napromienianiu doświadczają wielu problemów zdrowotnych, takich jak nowotwory, mutacje, poronienia, martwe urodzenia, uszkodzenia organów i wiele innych? Wiadomo, że napromienianie tworzy nowe szkodliwe związki chemiczne i obniża zawartość witamin.

Oznakowanie i wymagania wobec jednostek prowadzących radiacje:

  • Produkty żywnościowe poddane napromienianiu lub zawierające napromienione składniki, wprowadzone do obrotu lub przeznaczone dla indywidualnych konsumentów muszą posiadać widoczny napis “napromienione” lub “poddane działaniu promieniowania jonizującego”.
  • Napromienianie środków spożywczych przeprowadzać może jednostka, która uzyskała odpowiednie zezwolenie. Wydaje je Główny Inspektor Sanitarny według zaleceń Kodeksu Żywnościowego Wspólnej Komisji FAO/WHO o funkcjonowaniu takich jednostek.

Środki spożywcze mogą być poddawane radiacji pochodzącej z następujących źródeł:

  • promieniowanie gamma (kobalt 60 i cez 137):
  • promieniowanie rentgenowskie wytwarzane w urządzeniach pracujących na poziomie energii nominalnej do 5 MeV;
  • elektrony wytwarzane w urządzeniach pracujących na poziomie energii do 10 MeV. Dawka maksymalna promieniowania jonizującego może być kombinacją dawek cząstkowych. Środki spożywcze poddane radiacji do maksymalnej dozwolonej dawki (10 MeV), nie mogą być ponownie napromieniane.

Główny Inspektor Sanitarny przekazuje na bieżąco do Komisji Europejskiej: 

  • nazwy, adresy i numery identyfikacyjne jednostek przeprowadzających napromienianie;
    kopie udzielonych pozwoleń;
  • kopie decyzji zawieszających lub cofających pozwolenie;
    wyniki wstępnych kontroli środków spożywczych poddawanych napromienianiu.

Obecnie w Polsce, nie ma komercyjnych zakładów przeprowadzających napromienianie żywności i istnieje tylko jedna eksperymentalny. Instytut Chemii i Techniki Jądrowej prowadzi kontrole napromienionych środków spożywczych, a regionalne stacje sanitarno-epidemiologiczne są odpowiedzialne za wycofanie szkodliwych produktów, jeśli takie pojawią się. Ostatnia informacja o nadmiernie napromienionych przyprawach w hurtowniach w Polsce pochodzi z października 2004. Inspektorzy Sanepidu natychmiast wycofali te przyprawy z hurtowni. Wiadomość ta nie była medialnie nagłośniona w Polsce.

Polska, jako członek UE ma za wytyczne dwie dyrektywy dotyczące napromieniania żywności: 

  • Dyrektywa Ramowa 1999/2/EC określająca marketing, znakowanie, import i procedury kontrolne. Oznacza, że napromienione produkty spożywcze musza być stosownie oznakowane, z widocznymi napisami “napromienione” lub “poddane działaniu promieniowania jonizującego”, “nawet, jeśli składniki napromienione stanowią mniej niż 25% produktu końcowego”.
  • Dyrektywa 1999/3/EC, ustanawiająca Wspólnotową listę środków spożywczych i ich składników, które mogą być poddane radiacji. Lista zawiera tylko jedną kategorię produktów spożywczych: “suszone zioła aromatyczne, przyprawy z suszonych warzyw”.

Do czasu zatwierdzenia listy przez Radę Europejską, Wspólnoty, stosuje się listy oparte na prawach danego kraju.

Lista produktów spożywczych, które można poddawać w Polsce jonizującej radiacji i maksymalne dozwolone dawki wyrażone w Kgy

  • ziemniaki- (hamowanie kiełkowania) 0.025- 0.10
  • cebula – (hamowanie kiełkowania) do 0.060
  • czosnek – (hamowanie kiełkowania) 0.300 –0.15
  • pieczarki- (zahamowanie wzrostu i starzenia się) 1.0-2.5
  • przyprawy suche- (obniżanie zanieczyszczeń biologicznych) 5.0-10.0
  • pieczarki suszone (obniżanie zanieczyszczeń biologicznych) 5.0-10.0
  • suszone warzywa (obniżanie zanieczyszczeń biologicznych) 5.0-10.02

Od czasu przystąpienia Polski do UE regulacje na temat napromieniania żywności powinny być dostosowane do unijnych. Harmonizacja prawna w Unii odnośnie radiacji żywności jest powolna. Polska, niestety pozwala na napromienianie większej ilości produktów spożywczych, niż ta na unijnej liście, którą Parlament Europejski uważa za ostateczną, i która ogranicza się do suszonych ziół, przypraw i suszonych warzyw. Jak dotąd, w Polsce, symbole napromieniania na środkach spożywczych są rzadko spotykane, co może znaczyć, że takich produktów nie jest tak wiele? Czy staną się bardziej widoczne w Polsce? Polskie ramy prawne odnośnie napromieniania są raczej elastyczne i sprawiają wrażenie podyktowanych zasadą, że jeśli nie ma całkowitych dowodów szkodliwości napromieniania, to jest ono prawdopodobnie bezpieczne. Fakt, że kilka utrwalonych radiacyjnie produktów warzywnych już dociera do polskich konsumentów stwarza dla przemysłu nuklearnego i spożywczego szansę do wywierania nacisku na polski rząd w celu zwiększenia liczby takich produktów na rynku poprzez rozszerzenie listy napromienianych produktów lub przez pełne wykorzystanie prawnie dozwolonych produktów i dawek z listy powyżej. Rząd polski musi wykazać więcej ostrożności w związku z ta sprawą.
My, niżej podpisane organizacje, ogłaszamy tydzień od 21 do 28 listopada Światowym Tygodniem Akcji Przeciw Napromienianiu Żywności (…)

… Napromienianie żywności jest kolejnym narzędziem służącym do zwiększenia kontroli wielkich korporacji i ich monopolu nad światowymi zasobami żywności.(…)

Napromienianie prowadzi do monokultury (…)

W zakładach napromieniania żywności nierzadkie są wycieki i wypadki, które szkodzą lokalnym ekosystemom i zasobom wodnym.(…)

Napromienianie niszczy witaminy—do 90% witaminy A w kurczakach, 86% witaminy B w owsie i 70% witaminy C w soku owocowym. Im dłużej żywność może stać na półkach sklepowych, tym mniejsza jest jej wartość odżywcza. Napromienianie wytwarza w żywności nowe związki chemiczne, które wiążą się z nowotworami i uszkodzeniami genetycznymi. (…)

Informację o napromienianiu żywności uzyskałem od Anny Witowskiej z organizacji Food and Water Watch.

autor: Dr. Jacek Roik